İstanbul Venedik Sarayı’nda (Palazzo di Venezia) düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” programında, iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihsel derinliği ve güncel iş birlikleri ele alındı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu protokol konuşmaları yaptı. Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına konuştu.
Kapitülasyonlardan bugüne uzanan ortak bir geçmiş
Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalardan ibaret olmadığını, Akdeniz’in ortak tarihinden ve yüzyıllara yayılan ticaret ağlarından beslendiğini belirtti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki mali ilişkilere, oradan günümüzdeki iş birliklerine uzanan gelişim çizgisine dikkat çekti. 1963 tarihli Ankara Anlaşması’nı ilişkilerdeki önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi.
Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçi Raporları (1512-1789) adlı eserin de Venedik ve Vatikan arşivlerindeki belgelere dayandığını aktardı. Bu tür tarihî belgelerin Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarını aydınlattığını ifade etti.
Bilim diplomasisi ve ortak projeler
Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik iş birliklerine özel bir vurgu yaptı. Roma’da katıldığı Avrupa Birliği destekli Water4All projesinden ve atıksu geri kazanımına yönelik çalışmalardan söz etti. İtalyan ortaklarla yeni proje başvuruları yapıldığını belirtti. TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve iki bilim akademisi arasında imzalanan Mutabakat Zaptı’na da değindi.
Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği ve yapay zekâ gibi küresel sorunlarda uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da TÜBA ev sahipliğinde düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu (World Science Forum) toplantısına işaret etti.
Akademisyenlerin sunumları
Programda Gaetano Sabatini, modern dönemde Osmanlı kapitülasyonlarını ticaret ekseninde ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısındaki ticari ve mali ilişkileri değerlendirdi. ODTÜ’den Ebru Boyar, Geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, 1963 tarihli Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Brugge Birleşmiş Milletler Üniversitesi’nden Lelio Iapadre ise Avrupa Birliği bağlamında iki ülke arasındaki güncel ticari ilişkileri ele aldı. Programın kapanış değerlendirmelerini Gaetano Sabatini yaptı.
