TÜBA tarafından yayımlanan “iNCLUSION in the Cultural Heritage Sector” başlıklı eser, kültürel mirasın herkes için erişilebilir ve katılıma açık hale getirilmesine yönelik bilimsel yaklaşımları bir araya getiriyor. Prof. Dr. Muzaffer Şeker ve Doç. Dr. Kevser Çınar’ın editörlüğünde hazırlanan kitap, kapsayıcılığı yalnızca fiziksel erişim koşullarıyla sınırlamıyor.
Kitap, engelli bireylerin ve kültürel yaşama katılımda güçlük yaşayan grupların deneyimlerini, temsillerini ve karar alma süreçlerindeki yerlerini merkeze alıyor. Müze yöneticilerinden mimarlara, eğitimcilerden kamu politikaları uzmanlarına kadar geniş bir kesime yönelik bir başvuru kaynağı olarak tasarlandı.
Avrupa Birliği Destekli Bir Proje Çıktısı
Çalışma, TÜBA koordinasyonunda yürütülen ve Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından ortak finanse edilen iNCLUSION projesinin bilimsel çıktıları arasında yer alıyor. Yükseköğretim öğrencilerinin engelli bireylere yönelik dönüştürücü kültürel deneyimler oluşturma kapasitesini geliştirmeyi amaçlayan proje kapsamında hazırlanan eser, uluslararası araştırmacıların ve farklı disiplinlerden uzmanların katkılarını bir araya getiriyor.
Görme Engelliler İçin Dokunsal ve Duyusal Uygulamalar
Kitapta, görme engelli bireyler için dokunsal tezhip ve hat sergilerinden çok duyulu müze tasarımına kadar farklı uygulamalar inceleniyor. Oyun temelli erişilebilirlik yaklaşımları ile çocukların kültürel mirasla buluşturulmasına yönelik örnekler de eserin kapsamında yer alıyor. Erişilebilirliğin yalnızca mevzuata uyumla sağlanamayacağı vurgulanıyor.
Teknoloji Tek Başına Kapsayıcı Değil
Editörlerden Doç. Dr. Kevser Çınar, önsözünde kültürel mirasa erişimin temel bir kültürel hak olduğunu, ancak erişimin tek başına kapsayıcılığı sağlamadığını belirtiyor. Yapay zekâ, dijital hikâye anlatıcılığı, sanal ve artırılmış gerçeklik gibi teknolojilerin erişimi genişletebileceğine dikkat çeken Çınar, teknolojinin değerinin nasıl tasarlandığına, hangi deneyimleri temsil ettiğine ve kullanıcıların geliştirme süreçlerine katılıp katılmadığına bağlı olduğunu ifade ediyor.
Bilimsel Sorumluluk ve Toplumsal Katılım
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, kitabın sunuş yazısında kültürel mirası ortak hafızanın, kimliğin ve toplumsal katılımın alanı olarak tanımlıyor. Şeker, kapsayıcılığın yalnızca sosyal adalet meselesi değil, aynı zamanda bilimsel ve kurumsal bir sorumluluk olduğunu vurguluyor. Eser, ulaşım sistemlerinden müze politikalarına ve kültürel anlatılardan dijital içeriklere kadar uzanan geniş bir perspektif sunuyor.
Kitap, kültürel miras kurumlarının erişilebilirliğini değerlendirirken yalnızca fiziksel engellerin kaldırılmasının yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Hangi toplulukların hafızasına yer verildiği ve kurumların nasıl çalıştığı da kapsayıcılığın belirleyici unsurları olarak öne çıkıyor.
