COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini ele aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti.
Biyoalgılayıcılar nasıl çalışıyor?
Gürsan, aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşiminin ölçülebilir sinyallere dönüştürüldüğünü belirtti. Bu sistemlerin mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının tespitinde kullanılabildiğini aktardı.
Gıda ve su kaynaklarında tespit olanakları
Sunumda gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinler ile pestisit ve antibiyotik kalıntılarına yönelik araştırma örnekleri paylaşıldı. Su güvenliği başlığında ise ağır metal iyonları ve ilaç kalıntılarının belirlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ile mikrobiyal kirliliğin izlenmesinde kullanılan ticari sistemler ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, laboratuvar dışında hızlı tarama imkânı sunabileceği vurgulandı.
Güvenilirlik için performans ölçütleri
Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi ölçütlerin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların uygulamaya aktarılmasında belirleyici olduğunu ifade etti.
Programda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Oturumda tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurumların katkılarıyla değerlendirildi.
