Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Duran, bilgiye erişimin giderek algoritmalar tarafından belirlendiği bir dönemde hesap verebilirlik, adalet ve çoğulculuk ilkelerinin öne çıkması gerektiğini savundu.
Eşik bekçisinin yerini algoritmalar aldı
Duran, geleneksel gazetecilikte editörlerin haberlerin doğruluğunu, kamu yararını ve yayımlanabilirliğini denetleyen “eşik bekçileri” olduğunu hatırlattı. Bu kararların arkasında kimliği belli ve hesabı sorulabilir insanların bulunduğunu belirten Duran, bugün bu işlevin giderek algoritmalara devredildiğini ifade etti. Doğru ve önemli bir haberin, algoritmik dağıtım nedeniyle hedef kitleye ulaşamayabileceğini, buna karşılık yanıltıcı içeriklerin hızla yayılabildiğini söyledi.
Duran, gazetecilik faaliyetinin mali sürdürülebilirliğine de dikkat çekerek, yapay zekânın araştırma haberlerini kaynağa atıf yapmadan özetleyebildiğini ve bunun haber kuruluşlarının emeğini doğrudan etkilediğini belirtti. Gazeteciliğin bağımsızlığa, mali desteğe ve güçlü bir meslek etiğine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Kültürel hafıza ve dijital egemenlik
Duran, genç nesillerin tarihlerini ve kültürel miraslarını giderek dijital platformlar aracılığıyla öğrendiğini, bu nedenle geçmişin nasıl temsil edileceği sorusunun önem kazandığını söyledi. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda bir dijital egemenlik konusu olduğunu belirten Duran, bir milletin verilerini koruyabilmesi, kültürel kimliğini muhafaza edebilmesi ve kendi hikâyesini dünyaya anlatabilmesi gerektiğini ifade etti.
Üç temel ilke
Duran, algoritmik düzen için üç ilkenin yol gösterici olması gerektiğini savundu: hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık sağlanması ve kullanıcıların kararlara itiraz edebilmesi gerektiğini belirtti.
Gazze’deki gazeteciler
Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise haber takibi sırasında ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini anımsattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’ye ilişkin içeriklerin kaldırıldığı veya erişimlerinin kısıtlandığını ileri süren Duran, hakikatin görünmez kılınmasının dezenformasyonun en kaygı verici biçimlerinden biri olduğunu söyledi.
Duran, konuşmasını, algoritmik çağda kontrolün muhakeme edebilen, hakikati savunabilen ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenebilen insanların elinde olması gerektiği yönündeki görüşüyle tamamladı.
