Science (S20), doğal tehlikelere ve afetlere karşı dayanıklılığın teknoloji ile uluslararası iş birliği aracılığıyla güçlendirilmesini savunan bir bildirge yayımladı. Bildirgenin hazırlanmasında paydaşlar arasında yer alan TÜBA, metnin bilimsel bilginin ve ülkeler arası iş birliğinin afet riskini azaltmadaki rolüne dikkat çektiği belirtiliyor.
Afetlerin kapsamı genişliyor
Bildirgede, doğal tehlikelerin etkilerinin giderek çeşitlendiği ve karmaşıklaştığı vurgulanıyor. Afetlerin yalnızca olduğu bölgeyi değil; küresel tedarik zincirlerini, finans piyasalarını, çevresel kaynakları ve toplumsal yaşamı da etkileyebildiği ifade ediliyor. İklim değişikliği, plansız kentleşme, arazi kullanımı ve altyapı yetersizliklerinin kayıpları artırabildiğine işaret ediliyor.
Teknolojinin rolü
Bildirge, hazırlık, müdahale ve iyileşme aşamalarında teknolojinin etkin kullanımını öneriyor. Yeryüzü gözlemi, uzaktan algılama, erken uyarı sistemleri, sayısal modelleme, dijital ikiz, insansız hava araçları ve yapay zekânın bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bunun için veri altyapısının güçlendirilmesi, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve finansmana adil erişim şart koşuluyor.
Düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek çözünürlüklü verilere, bilişim altyapısına ve yeni teknolojilere erişiminin desteklenmesi gerektiği de bildirgede yer alıyor. Teknolojik çözümlerin ülke ve toplulukların ihtiyaç ve risk profillerine uygun geliştirilmesi, bunun yanında insan uzmanlığını destekleyecek biçimde kullanılması öneriliyor.
Çok paydaşlı iş birliği
Metinde, hükûmetler, akademi, sanayi, sivil toplum, yerel topluluklar ve uluslararası kuruluşlar arasında sürdürülebilir ortaklıkların kurulması gerektiği ifade ediliyor. Afet risklerinin sınır aşan niteliğine dikkat çekilerek veri, deneyim ve teknolojik imkânların ülkeler arasında paylaşılmasının önemi vurgulanıyor. Uluslararası iş birliğinin tek yönlü bir aktarımdan ibaret olmaması, bilgi ve çözümlerin eşit ortaklıkla birlikte üretilmesi gerektiği belirtiliyor.
Bildirgeye göre afetlere karşı dayanıklılık; güçlü kurumlar, nitelikli insan kaynağı, sürdürülebilir altyapı, etkili yönetişim ve uzun vadeli yatırımlarla mümkün olabilir. Afetlerin tamamen önlenemeyeceği kabul edilirken, bilimsel bilgi, teknoloji ve iş birliğiyle toplumların daha hazırlıklı hâle getirilebileceği ifade ediliyor.
